محله جماران

حسینیه شماره 2 جماران

در ایام ماه صفر امسال، شبکه پنج سیما (شبکه تهران)، در چند روز متوالی اقدام به پخش برنامه ای تحت عنوان "حسینیه" کرد که بعضی از قسمتهاش به معرفی تکایا و حسینیه های شمیران اختصاص داشت.

 فیلم حسینیه جماران

با پایان دهه دوم محرم، مراسم عزاداری حسینیه جماران هم تموم شد. آخر مجلس چند تا عکس یادگاری دسته جمعی گرفتیم. حضور بزرگترها زینت بخش عکسهای دیشب بود.

السلام علیک یا اباعبدالله الحسین (ع)

برنامه های ایام سوگواری حضرت سیدالشهداء در جماران 

دهه اول

 سخنران : حجت الاسلام یاری            مداح : حاج حسن میرزائی

دهه دوم

سخنران : استاد مهدی قاسمی            مداح : آقای قدیانی

دهه سوم

مداح : حاج امیر اژدری

محرم ۸۷ - حسینیه شماره ۲ جماران

زورخانه شهید مهدی اژدری جماران، پس از بازسازی، روز چهارشنبه ۱۳ آذر ۸۷ با حضور دکتر قالیباف شهردار تهران افتتاح شد.

نکته قابل توجه اینکه در رسانه ها بخصوص روزنامه همشهری این خبر به گونه ای منتشر شد که انگار شهرداری کل هزینه های بازسازی این زورخانه رو پرداخت کرده، در حالیکه چنین چیزی نبوده و شهرداری کمک زیادی در این مورد نکرده بود.

عکسهای این مراسم رو در خبرگزاری فارس و مهر میتونید ببینید. 

چند سالیه که به همت تعدادی از اهالی باانگیزه و پرتلاش جماران، در ایام فرخنده میلاد امام زمان (عج) این محله رنگ و بوی دیگه ای به خودش می گیره و ظاهری متفاوت از سایر محلات شمیران و حتی تهران پیدا میکنه. از چراغانی و آذین بندی مفصل کوچه ها که بگذریم، چیزی که باعث این تمایز و متفاوت بودن جشن در جماران میشه، نصب تصاویر شهدا و درگذشتگان محل روی دیوارهای کوچه شهید حسنی کیا به صورت منظم و زیباست. این اقدام ابتکاری و شایسته تحسین، موجب زنده شدن یاد شهدا و اموات و نثار دهها صلوات و فاتحه به روح اونها میشه و نسل جوان و نوجوان محل هم آگاهی بیشتری نسبت به تاریخ زادگاهشون پیدا میکنن. ضمن اینکه در این دو سه روز بسیاری از اهالی دور هم جمع میشن و بر مودت و صمیمیت مردم محل افزوده میشه.

جا داره از همه عزیزانی که هر سال برای برگزاری این جشن زیبا تلاش زیادی میکنن ، به ویژه اخوان منائی(آقایان مجید، حاج حمید و حاج محمد)، علی آقای منائی، جواد منائی، حسن امینیان، و ... تشکر کنیم و به همه شون خسته نباشید بگیم.

عکسهای این مراسم رو می تونید در وبلاگ شمیران ببینید.

مقدمه

جماران ، یکی از قدیمی ترین محلات شمیران و مشهورترین آنها به شمار می آید . این منطقه از قدیم الایام به واسطه آب و هوای مطبوع و نیز باغ ها و کشتزارهای متعدد و نزدیکی به سلسله جبال البرز مرکزی ، مورد توجه اقشار مختلف مردم بوده است .

وجه تسمیه جماران

در مورد نامگذاری این منطقه به اسم جماران ، نظرات گوناگونی نقل شده است.عده ای جماران را برگرفته از « جمر » به معنای سنگ بزرگ دانسته و می گویند چون در این محل سنگ های بزرگ زیاد بوده و حتی معدن سنگ وجود داشته ، نام آن را جمران گذاشته اند که به مرور زمان تبدیل به جماران شده است . گروهی نیز جماران را به معنی جمع یاران می دانند ، چون از قدیم  این منطقه به خاطر آب و هوای دلپذیر ، جای مناسبی برای گرد هم آمدن و تفریح بوده است.

جماران در کتاب های تاریخی

 محققین معتقدند نام جماران در آثار مکتوب ، اولین بار در کتاب کافی تألیف کلینی آمده است . او در این کتاب از شخصی به نام ابوعبدالله جامورانی از اهالی جاموران ری یاد میکند که راوی حدیث بوده است .

رافعی قزوینی در کتاب التدوین فی اخبار قزوین که یکی از مهم ترین کتب حدیث و رجال می باشد ،در مورد ورود اصحاب حضرت رسول(ص) به ناحیه ری از جایی به نام «جاموران» نام می برد و می نویسد " یکی از لشگریان مسلمان در آبادی« جاموران » ساکن شد ، اینجا هم در طرف شمال شهر ری قرار گرفته بود و طریق ارتباطی ری به مناطق شمالی و کوهستان از اینجا بود . " 

استاد عطاردی در کتاب خویش با عنوان « مشایخ فقه و حدیث در جماران ،کلین و دَرشت » می نویسد « اکنون در اطرف ری جائی به نام جاموران غیر از دهکده جماران که دردامنه های کوه شمیران قرار دارد نیست ، و باید جماران همان جاموران قدیم باشد . » هم چنین ایشان با اشاره به تحریف و تغییر نام شهرها و آبادی های ایران پس از ورود اعراب مسلمان ، این نظر را مطرح کرده اند که " آیا شمیران و شمران که اکنون به دامنه های کوه در شمال تهران اطلاق می گردد و دهها آبادی را در خود جای داده است ، تحریف و تصحیف همین جماران نیست که در طول تاریخ حرف «ج» به «ش» تغییر پیدا کرده است ، چون از قرائن معلوم است که دهکده جماران از زمان های بسیار قدیم در ناحیه ری و دامنه کوه بزرگ آن بوده است . ... جماران و تهران از دهات باستانی ری هستند که نام آنها در کتاب های قرن سوم هجری آمده است ، و بسیار محتمل است که شمران همان جماران باشد . »

در « روزنامه خاطرات محمد حسن خان اعتماد السلطنه » و « مرآت البلدان » نیز پیرامون محدوده جغرافیایی و مشخصات تاریخی جماران مطالبی آمده که آقای ستوده بخشی از آنها را در کتاب خود گردآوری کرده است .

محدوده جغرافیایی و مشخصات محلی

 جماران در دو کیلومتری شمال شرقی تجریش و در دامنه جنوبی سلسله جبال البرز مرکزی واقع است . جماران از شمال به حصارک ، از شرق به منظریه ، از جنوب به جوزستان و از مغرب به دره جنی و حومه امامزاده قاسم منتهی می شود .

با توجه به قدمت تاریخی جماران ، این منطقه حتی تا به امروز نیز بخشی از هویت تاریخی خود را حفظ کرده و کماکان می توان خانه های قدیمی کاهگلی به سقف های چوبی و کوچه های تنگ و باریک و پیچ در پیچ را در آن مشاهده کرد . گرچه در سال های اخیر این محله نیز از هجوم بی امان ساخت و سازها مصون نمانده و تعدای از خانه های قدیمی و باغ های مصفای آن تخریب و به آپارتمان تبدیل شده اند .

درخت های چنار :یکی از نمادهای مهم جماران که نشان دهنده قدمت بسیار بالای آن می باشد وجود دو درخت چنار عظیم و سربه فلک کشیده می باشد . عمر یکی از این درختها را بیش از هشتصدسال تخمین زده اند .

مسجد جامع جماران : مسجد جماران در کوچه نیایش‌ ودر وسط محله ، واقع شده است‌. مساحت آن ۹۰۰ مترمربع بوده و در دهه های قبل دو بار بازسازی و تعمیر شده است . در حال حاضر نیز این مسجد با وسعتی بیش از گذشته ، در دست ساخت       می باشد .

حسینیه جماران : جماران دارای دو تکیه قدیمی و یک حسینیه جدید التأسیس می باشد . تکیه بالا که در حال حاضر با نام حسینیه امام خمینی نیز شناخته می شود بنایی دو طبقه و به مساحت ۸۰۰ مترمربع است و تاریخ ساخت آن به سال ۱۲۳۲ ه.ش (۱۲۷۵ ه.ق‌)، می‌رسد. مرحوم  سید ابراهیم جمارانی آن را وقف ده کرد ودر سال ۱۳۵۵ ه.ش‌، توسط اهالی بازسازی شد. این حسینیه درسال ۱۳۵۹، از طرف حجت‌الاسلام امام جمارانی در اختیار امام‌خمینی (ره‌) قرار گرفت‌.

 تکیه پائین نیز از قدمت بالایی برخوردار می باشد و در سال ۱۳۸۴ بازسازی شده است. حسینیه جدید که به نام حسینیه شماره ۲ معروف است در سال ۱۳۷۰ احداث گردید .

وجود قنات های متعدد ، باغ های میوه ، حمام ، گورستان محلی و دکان های قدیمی  از دیگر ویژگی های جماران قدیم بوده است که در روزگار کنونی شاید جز خاطره ای از آنها باقی نمانده است .

  چهره های سرشناس و مشاهیر جماران

 مشهورترین چهره جماران در گدشته های دور ، احتمالا  همان ابوعبدالله جامورانی ، محدث و راوی شیعی بوده که در کتب رجالی و حدیثی نیز از او نام برده شده است .

در دهه های اخیر نیز از سلسله جلیله روحانیت ، مرحوم آیت الله سید حسن امام جمارانی به نشر و تبلیغ احکام و قرآن مشغول بوده اند و هم اکنون فرزند ایشان ، حجت الاسلام والمسلمین سید مهدی جمارانی عهده دار این مسئولیت  می باشند.

از دیگر سرشناسان جمارانی یا مقیم جماران که البته همگی از دنیا رفته اند ‌، از سیدمحمد باقر جمارانی‌، سید جعفر هاشمی جمارانی‌، سزاوار و وحید تنکابنی می توان نام برد .

پیش از پیروزی انقلاب اسلامی ، جماران محل رفت و آمد بسیاری از چهره های مبارز روحانیت بود و در حال حاضر تعدادی از مسئولین برجسته در این منطقه سکونت دارند.

قطعا مشهورترین چهره ای که در طول تاریخ جماران در این منطقه زندگی کرده ، حضرت امام خمینی (ره) بنیانگذار جمهوری اسلامی بوده اند که در سال ۱۳۵۹ در جماران اقامت گزیده و در سال ۱۳۶۸ در همین محل از دنیا رفتند .

حضور امام خمینی موجب شد جماران به کانون تصمیم گیری و هدایت ایران تبدیل شده و از شهرتی جهانی برخوردار گردد .

منابع و مآخذ

۱- کتاب جغرافیای تاریخی شمیران ، تألیف منوچهر ستوده

۲- کتاب مشایخ فقه و حدیث در جماران و کلین و درشت ، تألیف عزیزالله عطاردی

۳- سایت اینترنتی کتاب اول

* توجه: استفاده از مطالب  فقط با ذکر منبع ( وبلاگ محله جماران) مجاز است.

اين يک وبلاگ گروهي است. معاونت امور اجتماعي و فرهنگي شهرداري تهران اقدام به راه اندازي وبلاگ هايي براي کليه محلات شهر تهران نموده است. کليه علاقه مندان به نگارش مطالبي در ارتباط با محله مورد نظر خود مي توانند از تاريخ 15/7/1387 با مراجعه به سايت www.emahalleh.com و دريافت رمز عبور به عضويت وبلاگ محله خود درآمده و مطالب خود اعم از احساسات، خاطرات، مشکلات و مسايل محله را در اين وبلاگ ها قرار دهند. اين مطلب به صورت يکسان بر روي کليه وبلاگ هاي محلات قرار گرفته است.